Ondernemingsrecht
Ondernemingsrecht is het rechtsgebied dat te maken heeft met alle betrekkingen tussen ondernemers, ondernemingen en derden. Denk aan adviezen en ondersteuning bij het oprichten van en deelnemen in rechtspersonen, contracten, distributieovereenkomsten, geschillen tussen aandeelhouders, fusies en overnames, financiering, mededingingskwesties, aansprakelijkheidszaken, incasso’s en algemene voorwaarden. Vennootschapsrecht is een onderdeel van ondernemingsrecht en houdt zich bezig met de rechtspositie van een onderneming, zowel intern als extern. De praktijkgroep doet ook zaken op het gebied van intellectueel eigendomsrecht.
Winters & De Vries geeft gespecialiseerde adviezen en voert procedures voor of juist tegen ondernemingen en ondernemers. Bijvoorbeeld op het gebied van contracten, joint ventures, geschillen tussen aandeelhouders, letters of intent, fusies en overnames, maar ook aansprakelijkheidszaken, incasso’s en algemene voorwaarden. Wij beperken ons niet tot de juridische analyse. Juist bij ondernemingsrecht is strategiebepaling van belang. Onze expertise komt tot zijn recht in de fase voorafgaand aan de totstandkoming van een contract, of juist de gewenste beëindiging ervan. Internationaalrechtelijke aspecten gebruiken wij instrumenteel. Wij onderhandelen en soms procederen wij.
Contracten en overeenkomsten
Het vastleggen van contracten heeft een tweeledig doel. In de eerste plaats beoogt een contract gemaakte afspraken vast te leggen. In de tweede plaats dwingt het contract bij het maken ervan de betrokken partijen hun gedachten te ordenen en de vragen: ‘wie, wat, waar, wanneer, hoe’ te beantwoorden. Dit geldt bij alle contracttypen: van leningsovereenkomst tot aandelenoverdracht, van distributie-overeenkomst tot agentuurcontract, van algemene voorwaarden tot vaststellingsovereenkomst.
Een overeenkomst komt tot stand door het doen van een aanbod en de aanvaarding ervan. Als het gaat om een auto dan is de totstandkoming van de koopovereenkomst nog vrij eenvoudig en overzichtelijk: de overeenkomst betreft een bepaalde auto voor een bepaalde prijs. De wet biedt een soort vangnet voor kwesties die partijen anders in hun overeenkomst zelf hadden moeten regelen. De wet vult de overeenkomst namelijk aan met de bepaling dat de zaak de eigenschappen moet bezitten die de koper op grond van de overeenkomst voor een normaal gebruik van de zaak mag verwachten. Dus bij een auto mag de koper ervan uitgaan dat de auto vier wielen en een motor heeft, dat de auto rijdt en dat er geen gebreken aan kleven. Bij de voorgenomen overdracht van aandelen wordt het echter al een stuk ingewikkelder: de aandelen vertegenwoordigen een bepaalde waarde, maar waarvan eigenlijk? De waarde van een onderneming wordt in belangrijke mate bepaald door vluchtige gegevens: personeel en klanten en onderhanden werk. Jaarcijfers geven inzicht in de prestaties in het verleden, maar de toekomst, waarin de koopprijs van de aandelen moet worden terugverdiend, is ongewis. Het vangnet van de wet is dan minder gemakkelijk hanteerbaar en er moet in de overeenkomst dus méér geregeld worden.
Wat mag de koper verwachten van de onderneming die hij door middel van de aandelen koopt? Laten koper en verkoper zich bij de prijsvorming leiden door overwegingen als: dit bedrag heb ik ervoor over/dit bedrag wil ik ervoor hebben, of komen zij overeen dat de prijs zal worden berekend volgens tevoren bepaalde criteria? Dit zijn relevante vragen voor de wijze waarop de overeenkomst zal moeten worden vormgegeven. In beide gevallen zal van belang zijn dat de verkoper wezenlijke informatie aan de koper geeft (maar: wat is wezenlijk?) en dat de koper op zijn beurt onderzoek doet en niet alleen vaart op wat hem door de verkoper wordt voorgehouden. In het ene geval zal de juistheid van de verstrekte informatie moeten worden gegarandeerd, in het andere geval juist de afwezigheid van verborgen feiten (maar: welke?).
Als blijkt dat in het kader van de koop/verkoop verstrekte informatie onjuist is, welke gevolgen heeft dit dan voor de koopprijs? Hoe zou de koopprijs van de aandelen zijn geweest indien tijdig de onjuistheid van de verstrekte informatie was ontdekt? Het ontdekken van een belastinglatentie na de koop, bijvoorbeeld, heeft niet vanzelfsprekend het juridische gevolg dat de waarde van de aandelen met het bedrag van de latentie wordt verminderd, laat staan de koopprijs evenredig wordt beïnvloed. Een goed contract geeft een passende regeling voor dit soort problemen.
Overeenkomsten, letters of intent
Zoals hierboven werd vermeld, komt een overeenkomst tot stand door het doen van een aanbod en de aanvaarding ervan. Een misvatting is dat een overeenkomst pas geldt als het contract is getekend. Wie in intensieve onderhandelingen is betrokken, waarin veel wordt gecorrespondeerd, zal op sommige punten wel, op andere geen overeenstemming bereiken. Soms rijst dan de vraag of (dan wel stelt de onderhandelingspartner zich op het standpunt dat) er een overeenkomst is bereikt. Menigeen zal menen dat dit niet het geval is (“we hebben toch niet op alle punten overeenstemming?”). Onder bepaalde omstandigheden is dit een misvatting en is er wel degelijk een overeenkomst bereikt, namelijk op die punten waarover men wel overeenstemming had. Wat voor de één vanzelfsprekend is (“we hebben pas een deal als we over alles overeenstemming hebben”), is dat niet noodzakelijkerwijs voor de ander. Hier geldt wat partijen over en weer op grond van elkaars mededelingen en gedragingen mochten verwachten. Deze precontractuele binding (dus: juridische gebondenheid voordat er een echte overeenkomst is) vormt een juridisch moeras, waarin men gemakkelijk terechtkomt maar waaruit men zich moeilijk kan bevrijden. Een beproefde methode om dit te voorkomen is het maken van afspraken over de onderhandelingen zelf: zijn ze exclusief, wanneer is er binding, wie voert de onderhandelingen, moet bij het afbreken van onderhandelingen schade worden vergoed en zo ja, hoe wordt die bepaald?
Letters of intent zijn anders dan hun naam doet vermoeden zulke overeenkomsten waarin procedureafspraken worden vastgelegd.
Sluitpost bij onderhandelingen over overeenkomsten zijn vaak afspraken over welk recht van toepassing is op de overeenkomst en welke rechter bevoegd is als het tot een probleem komt. Het zijn academische kwesties, vooral als men aan het begin van een zakelijke verhouding staat en problemen wel erg ver weg liggen. Toch kunnen afspraken hierover een doorslaggevend verschil maken, zeker in zakelijke verhoudingen met internationale aspecten. Wie niets hierover regelt kan in een procedure (dus: als er problemen zijn) geconfronteerd worden met de valkuilen van het internationaal privaatrecht, een gecompliceerd rechtsgebied dat antwoord probeert te geven op vragen met betrekking tot het toepasselijk recht en de bevoegde rechter. Moet een distributie-overeenkomst tussen een Franse principaal en een Nederlandse distributeur worden beoordeeld aan de hand van het Franse of het Nederlandse recht? En hoe luidt het antwoord op deze vraag als het conflict betreft leveringen in het kader van de distributie-overeenkomst op de Duitse markt? Kan de Nederlandse distributeur terecht bij de Nederlandse rechter of moet hij in Frankrijk procederen? Moet een Nederlandse moedermaatschappij die in een rekening-courant verhouding staat met een inmiddels failliete Duitse GmbH bedacht zijn op een terugvorderingsactie van een Duitse curator? Dit soort problemen kunnen tot extra geschillen leiden bovenop het conflict waar het eigenlijk om gaat. Extra geschillen: meer tijd, meer kosten, en dus andere verwachtingen die partijen van een procedure hebben. Deze procespositie beïnvloedt daarmee ook de onderhandelingspositie die partijen hebben.
Een goed contract is niet alleen erop gericht om ervoor te zorgen dat men in een procedure sterk staat. Veeleer kan het juist een procedure voorkómen omdat de processueel sterke positie die het contract mogelijk maakt, de onderhandelingspositie versterkt en aldus een snellere, goedkopere en aanvaardbare beslechting van een geschil mogelijk maakt. Het mes snijdt aan twee kanten: men hoeft niet naar de rechter en houdt de oplossing nog enigszins zelf in de hand en bovendien kan men het conflict in de hand houden. Escalatie ligt bij conflicten immers op de loer als onbeheersbaar gevolg; terwijl escalatie en deëscalatie beter instrumenteel kunnen worden aangewend ten bate van de eigen positie.
Mergers and Acquisitions
Our businee/corporate law section consitis of 5 lawyers, who have been involved in more than 50 transactions. These transactions include enterprises, varying from corporationes with a small number of employees, to companies forming part of an international group. Purchase prices vary from € 1M to > € 100 M. Examples: purchase distribution company by Food Express Ltd; sale Holex Group to Zurel Group; sale Lanser to Feenstra Installation; sale and purchase of hotels and real estate to international hotel groups; PWG/Klöckner transaction (Dutch subsidiaries); sale packaging company to Colruyt SA.; purchase Kooij Worldwide and Suata Plants by Hilverda. We get references from foreign law firms like Krömer Steger Westhoff (FRG), Gibson Dunn (NY) and Gibbons (Jersey), and from accountant firms like PWC, JAN and AAGORA. Clients see as our strong points: strategy, quality, easy access, pragmatism and speed.
Our services vary from limited assistance (drafting LOI and/or SPA, or limited advices) depending on who has to lead in the transaction, to full service (strategy, due diligence, co-ordination), including litigation.
We usually work in a team of two lawyers; for incidental issues (e.g. due diligence, employment and environmental law) in house specialists provide additional services. We often work with legal departments of clients.
As partner co-ordinating this business/corporate law section, Edgar Hennis has 19 years experience as a lawyer, focussing on contracts and private international law (conflicts of law). He has succesfully followed specialized one year postgraduate programmes International Trade and Commerce (Rotterdam University) and Mergers and Acquisitions (Rotterdam University).
We calculate ou services on the basis of an hourly tariff. We always try to give an indication of the costs, insofar these are foreseeable. Drafting a SPA will cost in principle € 4,000 - € 7,000 (net); full service from first negotiations until closing may involve amounts exceeding € 30,000 (net). We have the view that our invoices should not be a surprise for our clients and that the amount of work we do in a specific case should be in reasonable proportion to the interests involved.
Intellectueel eigendomsrecht
Het intellectueel eigendomsrecht is het stelsel van wetten en internationale verdragen dat het eigendomsrecht regelt voor producten van intellectuele (d.w.z. niet-fysieke) arbeid. Bij intellectueel eigendomsrecht kent een overheid bepaalde rechten ten aanzien van publicatie/verveelvuldiging toe aan makers van niet-stoffelijke werken als uitvindingen, teksten en muziek. Dat geeft deze makers een (tijdelijk) monopolie op het gebruik van die werken. Onder het intellectueel eigendomsrecht vallen auteursrechten, octrooien en patenten en merken.
Onder intellectueel eigendomsrecht wordt verstaan: auteurs- en naburige rechten, merken-, tekeningen- en modellen-, handelsnaam-, databanken-, octrooi- en kwekersrecht. Intellectuele eigendomsrechten geven de houder ervan een exclusief recht. Met dit exclusieve recht kan de rechthebbende -desnoods via de rechter- derden verbieden bepaalde handelingen te verrichten.
Niet alleen in Nederlandse wetgeving maar ook in internationale regelgeving is geregeld hoe het exclusieve recht verkregen en in stand gehouden moet worden.
Alle intellectuele eigendomsrechten -behalve het auteursrecht- zijn registerrechten. Dit betekent dat het recht ontstaat en dus slechts uitgeoefend kan worden na registratie hiervan. Deze registratie geeft echter geen garantie voor het ongestoorde genot van het recht, aangezien in een gerechtelijke procedure altijd nietigheidsgronden kunnen worden ingeroepen. Een dergelijke actie kan ertoe leiden dat het recht ten onrechte in het register is toegelaten. Het gevolg van een vernietiging van het recht is dat het recht wordt geacht nimmer te hebben bestaan.
Op intellectuele eigendomsrechten bestaan ook uitzonderingen en beperkingen.
Een uitzondering is het gegeven dat er geen modelrecht rust op het uiterlijk van een voorwerp dat noodzakelijk is voor de verkrijging van een bepaald technisch effect.
De beperkingen op intellectuele eigendomsrechten houden veelal verband met een belangenafweging. Om te voorkomen dat het exclusieve recht te ver reikt, dient de rechthebbende rekening te houden met de belangen van derden. Derden kunnen immers een goede reden hebben om gebruik te maken van het voorwerp van het intellectuele eigendomsrecht. In dat geval wordt de handeling van de derde niet als inbreuk beschouwd en kan de rechthebbende hier niet succesvol tegen optreden. Een veel voorkomende beperking in de wetgeving van het intellectuele eigendomsrecht is de zogenaamde 'uitputting' van het recht. Dit houdt kort gezegd in dat het product waarop een intellectueel eigendomsrecht rust zonder toestemming van de oorspronkelijke rechthebbende verder verhandeld mag worden nadat dit product door de rechthebbende in het maatschappelijke verkeer is gebracht.
Intellectuele eigendomsrechten zijn voorts vermogensrechten en kunnen derhalve aan derden worden overgedragen en gelicentieerd.